Rosatom, yapım aşamasında olan dünyanın en güçlü nükleer buzkıran gemisi Rossiya için reaktör çekirdeğini üretti, Özbekistan’daki bir araştırma reaktörü ve Hindistan’daki Kudankulam Nükleer Güç Santrali (NGS) için modifiye edilmiş nükleer yakıt teslim etti ve yüksek sıcaklıklı gaz soğutmalı bir reaktör (HTGR) için yakıtın aşırı koşullar altında testlerini gerçekleştirdi. Bu dönüm noktaları, yeni atom teknolojilerinin geliştirilmesi ve iyileştirilmesinde somut adımları temsil ederek, yeni bir teknolojik paradigmaya zemin hazırlıyor.
2025 yılının sonlarında, nükleer endüstri, tarihinde bir ilke tanıklık etti: Nükleer buzkıran gemisi Rossiya için tasarlanan ilk RITM-400 reaktörünün ilk reaktör çekirdeğinin üretimi ve kabulü gerçekleşti. İki RITM-400 reaktörüne, Rus destansı kahramanları İlya Muromets ve Dobrynya Nikitich’in adları verildi. Her birinin termal gücü 315 MW olup, dünyadaki diğer tüm deniz reaktörlerinden daha üstün performans sergiliyorlar.
Rossiya, 10510 Projesi serisinin öncü gemisidir. Bu gemi, toplam 120 MW şaft gücüyle, dört metreden daha kalın buzları kırabilecek kapasiteye sahip olacak. Rossiya hizmete girdiğinde, Kuzey Denizi Rotası’nın (NSR) tamamında yıl boyunca seyrüsefer yapılmasını sağlayacak.
Rosatom, Özbekistan’daki VVR-SM araştırma reaktörü için yeni bir nükleer yakıt modifikasyonu tedarik etti. VVR-SM’nin kısaltması, Rusça “geliştirilmiş seri su soğutmalı su kullanımlı reaktör” demek. Yakıt takımları, yoğun uranyum ve uranyum silisit yakıtı kullanılarak üretildi. Standart yakıta kıyasla, bu tip yakıt üstün performans özellikleri sunuyor: daha yüksek uranyum konsantrasyonu, reaktörün yakıt ikmal aralığını uzatıyor.
Bu yakıt teslimatları, Rosatom ve Özbekistan arasındaki daha geniş kapsamlı iş birliğinin bir parçasını oluşturuyor. Tarafların, Özbekistan’ın Cizzak Bölgesi’nde Rus tasarımı RITM-200N reaktörlerine sahip bir nükleer güç santrali için ilk temel atma törenine hazırlandıklarını hatırlatmakta fayda var. Bu konudaki sözleşme Mayıs 2024’te imzalandı ve Küçük Modüler Reaktör (SMR) santrali için dünyanın ilk ihracat anlaşması oldu (büyük kapasiteli Rus tasarımı reaktörlerin inşası da değerlendirme aşamasında).
Rosatom, yüksek ısılı gaz soğutmalı reaktör (HTGR) için yakıt numunelerinin aşırı koşullar altında testlerini tamamladı. Rosatom araştırmacıları tarafından geliştirilen, homojen olarak dağılmış küresel yakıt parçacıkları içeren grafit silindirler (kompaktlar), önce standart koşullar altında %4, %8 ve %12 ağır atom (ha) yanma derinliklerine kadar ışınlandı. Daha sonra, %4 ve %8 ha yanma derinliğine sahip kompaktlar, yaklaşık 1600°C sıcaklıkta 500 saatten fazla süreyle ışınlandı. Ek olarak, %8 ha yanma derinliğine sahip HTGR yakıt numuneleri, yaklaşık 1700°C’de 380 saatten fazla süreyle ışınlandı.
RosEnergoAtom’da proje koordinatörü olan Fyodor Grigoryev, “Reaktör deneyleri ve kapsamlı ışınlama sonrası çalışmalar, HTGR yakıt doğrulama programı kapsamında 2021’den beri biriktirilen geniş deneysel veri kümesini tamamlıyor. Artık, HTGR tasarımına dahil edilen yerli kompakt yakıtların işletimi için azami tasarım limitlerinin doğrulandığını güvenle söyleyebiliriz” diye konuştu.
Rosatom, aralık ayında Hindistan’daki Kudankulam Nükleer Güç Santrali’nin (NGS) 3. Güç Ünitesi’nde bulunan VVER-1000 reaktörünün ilk çekirdek yükü için ilk nükleer yakıt partisini hava yoluyla teslim etti. 3. Güç Ünitesi, 18 aylık yakıt ikmal aralığıyla çalışmaya başlayan ilk VVER-1000 reaktörü olacak. Daha önce Kudankulam NGS’nin 1. ve 2. Güç Üniteleri, 12 aylık aralıktan 18 aylık aralığa geçiş yapmıştı. Bu, sağlam tasarımları, yeni nesil anti-debris filtreleri ve daha yüksek uranyum kütlesi sayesinde daha güvenilir ve uygun maliyetli çalışma sağlayan gelişmiş tasarımlı TVS-2M yakıt demetlerinin tedariki sayesinde mümkün oldu.
Bochvar Enstitüsü çalışanları Mikhail Skupov ve Alexey Glushenkov, nitrür nükleer yakıtı için endüstriyel üretim teknolojisi geliştirdikleri için Mühendislik Çözümü kategorisinde Vyzov Ödülü’ne (Rusça’da ‘Meydan Okuma’) layık görüldüler. Bu yakıt, Dördüncü Nesil sistemin bir parçası olan BREST-OD-300 kurşun soğutmalı reaktör için tasarlandı.
Bu gelişmeler, Rosatom’un bilimsel ve teknolojik keşiflerde öncü konumunu, güvenli, uygun maliyetli enerji üretimi ve ileri düzey araştırmaları mümkün kılan nükleer yakıtı tutarlı ve sistematik bir şekilde üretme ve geliştirme konusundaki başarısını vurguluyor.
