Rusya ve Vietnam, nükleer güç santrali inşaatı konusunda bir anlaşma imzaladı. Rosatom Uluslararası Ağı’nın Vietnam Ofisi Müdürü Dmitry Raspopin, nükleer enerjiye odaklanmanın nedenlerini ve Rosatom’un teknolojilerinin bu konuda nasıl yardımcı olabileceğini açıklıyor.
Vietnam Başbakanı Pham Minh Chinh’in Moskova’ya yaptığı resmi ziyaret sırasında, 23 Mart’ta, Rosatom Genel Müdürü Aleksey Likhachev ve Vietnam Hükümeti Ofisi Başkanı ve Bakanı Tran Van Son, Vietnam’da Ninh Thuan 1 Nükleer Güç Santrali’nin inşası için hükümetler arası iş birliği anlaşması imzaladılar.
Vietnam’ın enerji sektörü, kapasite açısından ASEAN bölgesinde ikinci sırada yer alıyor. Enerji sektörü hızla büyüyor, ancak durum son derece sıkıntılı. Şebekeler aşırı yüklenmiş durumda, ülke kesintili yenilenebilir enerji kaynaklarına büyük ölçüde bağımlı ve tüketimin en yüksek seviyelere ulaştığı dönemlerinde kapasite sıkıntısı yaşanıyor. Yetkililer durumu istikrara kavuşturmak için önlemler alıyor. Örneğin, 260 şebeke iyileştirme projesi kapsamında 2025 yılında 3.900 km elektrik iletim hattı devreye alındı. Geçen yıl kabul edilen Vietnam Ulusal Enerji Geliştirme Planı’nda (EGP8, 2021-2030 dönemini kapsayan ve 2050 vizyonunu içeren) yapılan değişiklikler, 2030 yılına kadar 130 milyar ABD doları kadar yatırım öngörüyor.
Sanayi elektrik tüketimi yıllık yaklaşık %12 oranında artıyor ve talep giderek arzı aşıyor. Bu arada, Vietnam’ın GSYİH büyümesi bölgedeki diğer tüm ülkeleri geride bırakarak yıllık %7-8 civarında seyrediyor; bu da elektrik talebinin her 10 yılda ikiye katlandığı anlamına geliyor. Mevcut 80 GW’lık kapasite, tüm ihtiyaçları karşılamak ve Vietnam’ın stratejik hedeflerini gerçekleştirmek için son derece yetersiz kalıyor.
En ciddi elektrik sorunları, arz sıkıntıları ve dönüşümlü elektrik kesintileriyle boğuşan kuzey bölgelerinde yaşanıyor. Devlet elektrik şirketi EVN, durumu istikrara kavuşturmak için kademeli olarak Batarya Enerji Depolama Sistemleri (BESS) devreye alıyor, ancak hane halkları ve sanayi tesislerine elektriği tasarruflu kullanma çağrısında bulunuyor.
Nükleer enerji, her şeyden önce, temiz ve istikrarlı temel yük üretimi sağlayarak elektrik kesintisi riskini en aza indirir. Nükleer güç santralleri, günlük ihtiyaçların (aydınlatma, ev aletleri, elektrikli ulaşım vb.) karşılanmasına yardımcı olacaktır. Ayrıca, nükleer güç santralleri ithal kömür ve doğal gaza olan bağımlılığı azaltacak ve çevre koşullarını iyileştirecektir. Bu, özellikle kömürle çalışan termik santrallerin havayı kirlettiği kırsal alanlar ve büyüyen şehirler için çok önemlidir.
Nükleer enerji, ayrıca Vietnam’ın ihracat odaklı sanayilerini (elektronik, tekstil ve tarım), örneğin, Vietnam’da uzun süredir imalat sektörüne milyarlarca dolar yatırım yapmış Samsung, Intel, Nike ve diğerleri gibi şirketleri destekleyecek. İstikrarlı ve güvenilir üretim, petrokimya ve diğer ağır sanayilerin gelişimini kolaylaştıracak. İyi donanımlı ve çeşitlendirilmiş bir sanayi, ulusal ekonomiyi daha rekabetçi hale getirecek ve elbette enerji ve ilgili sektörlerde yeni iş imkanları yaratacak.
Nükleer enerji, yeni bir teknolojik paradigmaya geçişi de kolaylaştıracak. Vietnam, veri merkezlerine aktif olarak yatırım çekiyor: Google, Amazon, Microsoft ile Viettel, FPT ve CMC gibi büyük yerel şirketler, düşük inşaat maliyetleri ve hızla büyüyen pazar nedeniyle burada merkezler kuruyor. Bu tesisler, büyük miktarda istikrarlı, düşük karbonlu enerjiye ihtiyaç duyuyor. Nükleer enerji, özellikle küçük modüler reaktörler (SMR’ler), istikrarlı bir elektrik kaynağı için ideal bir seçenek ve birçok piyasa oyuncusu bunu zaten ciddi olarak değerlendiriyor.
Nükleer teknolojiler aynı zamanda Ar-Ge’yi teşvik etmekte ve radyofarmasötiklerin üretiminde, tarımda (gıda ışınlaması) ve çevrenin korunmasında kullanılıyor. Uzun vadede, tüm bunlar Vietnam’ın yeşil ve yüksek teknolojiler alanında bölgesel bir lider olmasını sağlayacak.
Artan enerji açığı göz önüne alındığında, nükleer enerji, enerji üretimini çeşitlendirmede ve uzun vadeli enerji güvenliğini sağlamada önemli bir rol oynuyor. 2016 yılında başlayan bir duraklamanın ardından, Vietnam 2024 yılında nükleer programına yeniden başladı ve bunu güncellenmiş EPG8’e entegre etti. Vietnam hükümeti, 18 Mart 2026 tarihinde, 2050 vizyonuyla 2035 yılına kadar Nükleer Enerjinin Barışçıl Kullanımının Geliştirilmesi Stratejisi’ni onayladı. Strateji, nükleer enerjinin, teknolojik bağımsızlığı artırmayı, sanayiyi modernleştirmeyi ve yaşam kalitesini iyileştirmeyi amaçlayan ülkenin uzun vadeli kalkınmasının temel itici güçlerinden biri olduğunu belirtiyor.
Ninh Thuan 1 projesinin (nükleer güç santralinin inşa edileceği bölgenin adını taşıyor) 2035 yılına kadar hayata geçirilmesi planlanıyor. Rusya ve Vietnam arasında imzalanan hükümetler arası anlaşma, VVER-1200 reaktörleriyle donatılmış ve toplam 2.400 MW kapasiteli iki üniteli bir nükleer güç santralinin inşasıyla ilgili ikili iş birliğinin şartlarını ve temel alanlarını belirliyor. Vietnam’daki tesis için referans proje olarak Leningrad II Nükleer Güç Santrali’nin 1. ve 2. Güç Üniteleri seçildi. Belge, santralin inşası için gerekli yasal çerçeveyi oluşturuyor ve önümüzdeki on yıllar boyunca Rus-Vietnam nükleer iş birliğinin yönünü belirliyor.
2050 yılına kadar, küçük modüler reaktörler (SMR) kullanımı dahil olmak üzere, 8 GW’lık ek nükleer kapasitenin devreye alınması planlanıyor. Nükleer enerji, karbondioksit emisyonlarının azaltılmasına ve 2050 yılına kadar karbon nötrlüğüne ulaşmaya katkıda bulunan yeşil bir enerji kaynağı olarak görülüyor ve bu nedenle ülke için stratejik bir öncelik teşkil ediyor.
Nükleer enerji güçlü siyasi desteğe sahip. Örneğin, Başbakan Pham Minh Chinh, Ulusal Nükleer Enerji Yönlendirme Komitesi’ne başkanlık ediyor. Başbakan Pham Minh Chinh, Ninh Thuan 1 inşaat projesinin stratejik öneme sahip ulusal bir öncelik olduğunu defalarca vurguladı.
Vietnam Komünist Partisi Genel Sekreteri To Lam’ın temsil ettiği liderlik de nükleer enerjiyi destekliyor. Komünist Parti Siyasi Bürosu, kararlar ve kararnameler aracılığıyla nükleer enerjinin hızla yaygınlaştırılmasını teşvik ediyor. Ulusal Meclis, Ninh Thuan 1 ve 2 projelerinin yeniden başlatılmasını onayladı ve 2026 yılında yürürlüğe girecek yeni bir Nükleer Enerjisi Yasası’nı kabul etti.
Vietnam halkının nükleer enerjiye karşı tutumu, şüpheci tarafsızlıktan pasif kabullenmeye kadar değişiyor. Japonya’daki Fukuşima kazasının ardından süregelen korkular hala hissediliyor. Ancak ciddi protestolar yok.
Hükümet nükleer teknolojileri aktif olarak teşvik ediyor. Üç yıldır, özellikle Ninh Thuan eyaletindeki halk nükleer santrallerin güvenliği ve sağladığı faydalar konusunda bilgilendiriyor. Bilim ve Teknoloji Bakanlığı, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı, EVN ve Ninh Thuan ile Khanh Hoa eyaletlerindeki Halk Komitelerinin liderliği, nükleer teknolojilerle ilgili medya materyalleri yayınlıyor ve çevrimiçi kaynaklar geliştiriyor. Vietnam Atom Enerjisi Enstitüsü’nün (Vinatom) düzenlediği Vietnam Nükleer Bilim ve Teknoloji Konferansı (VINANST-16), Bilim ve Nükleer Günleri festivalleri (Rosatom ve Rus Evi’nin ortak projeleri), Küresel Atom Yarışması ve doğrudan Rosatom tarafından düzenlenen HackAtom gibi birçok etkinlik yapılıyor. Ayrıca, Dong Nai eyaletinde Nükleer Bilim ve Teknoloji Merkezi (NSTC) için fizibilite çalışması yürütülüyor.
Vietnam, yenilikçi radyofarmasötikler, yeni malzemeler ve katmanlı üretim teknolojilerine büyük ilgi gösteriyor. Katmanlı üretim teknolojilerine petrol ve doğalgaz endüstrisi, gemi inşaatı, enerji ve tıp sektörlerinde ihtiyaç duyuluyor. Vietnamlı ortaklar, enerji depolama teknolojilerinin geliştirilmesine ve rüzgar türbinleri için mıknatıs üretimi dahil olmak üzere rüzgar enerjisinde başından sonuna kadar bir değer zinciri oluşturmakla ilgileniyor. Diğer ilgi alanları arasında veri merkezi geliştirme, nükleer ve enerji endüstrileri için dijital ikizler ve simülatörler, lojistik ve çevre çözümleri yer alıyor; özellikle başkent dahil olmak üzere çeşitli illerdeki hava kalitesi ve atık yönetimiyle ilgili zorlu durum göz önüne alındığında bu çözümler önem taşıyor. Rosatom, tüm bu alanlarda sahip olduğu geniş yelpazedeki ilgili deneyim ve yetkinliklerini Vietnamlı meslektaşlarıyla paylaşmaya hazır.
Vietnam, ekonomik büyümeyi sürdürmek için eğitim sisteminde reformlar yapıyor. Örneğin, 1 Ocak 2026 tarihinde yürürlüğe giren yasal değişikliklerle öğretmen maaşları artırılıyor ve tek tip ders kitabı uygulamasına geçiliyor. Şu anda okulların %90’ı internet erişimine sahip ve yakın vadede %100’e ulaşılması hedefleniyor. “Meslek liseleri” mesleki eğitimin bir parçası haline geldi. Öğrenciler burada ortaokuldan (9. sınıf) sonra 3-4 yıl veya liseden (12. sınıf) sonra 1-2 yıl genel eğitim ile pratik meslek eğitimini birleştirerek eğitim alabiliyorlar.
Çocukların yaklaşık %98’i ilkokul ve ortaokullara gidiyor ve sıralamaların gösterdiği gibi iyi performans gösteriyorlar. Ancak zorluklar da mevcut; kentsel ve kırsal eğitim kalitesi arasında büyük bir uçurum var. Bazı Vietnam illerinde eski öğretim yöntemleri yaygın ve nitelikli öğretmen sıkıntısı yaşanıyor.
Rus teknik üniversiteleriyle iş birliği hızla genişliyor. 2026 yılı, Rus-Vietnam Bilim ve Eğitim Yılı ilan edildi. Rosatom ve önde gelen üniversiteleri bu faaliyetlere aktif olarak katılıyor. Örneğin, 400’den fazla Vietnamlı öğrenci, Ulusal Nükleer Araştırma Üniversitesi (MEPhI) ve Moskova Enerji Mühendisliği Enstitüsü’nde (MPEI) nükleer fizik ve reaktör mühendisliği alanında eğitim aldı. Staj sistemi kurulmuş durumda ve Hanoi Bilim ve Teknoloji Üniversitesi (HUST) ile ortak laboratuvarlar faaliyet gösteriyor. Diğer bir örnek, bu yılın şubat ayında, Tomsk Politeknik Üniversitesi (TPU) ve Rosatom, mezun olan Vietnamlı öğrenciler için bir Kariyer Günü düzenledi. TPU ayrıca, ortak Rus-Vietnam bilim ve eğitim programları için yeni laboratuvarlar açmayı ve sürdürülebilir enerji konusunda yeni dersler başlatmayı planlıyor. Odak noktası, nükleer güç santrali, NSTC ve veri merkezleri için teknik personel yetiştirmek olacak.
Birçok Asya ülkesinde olduğu gibi, Vietnam’da da açık sözlülükten ziyade belirsizlik tercih edilir. “Evet”, “eğer güven inşa edersek belki” anlamına gelebilir. Doğrudan bir “hayır” çok nadirdir; daha sık “zor” veya “üzerinde düşüneceğiz” ifadelerini duyarsınız. Bu nedenle, satır aralarını okuyabilmek, “itibar kaybını” önlemek için bir ortakla doğrudan çatışmadan kaçınmak ve yerel kültürel özelliklere karşı son derece sabırlı ve saygılı olmak gerekir.
Sonuç olarak, iletişim aceleye gelmez. Süreç sonuçtan daha az önemli olmadığı için, güven oluşturmak birden fazla görüşme gerektirecektir. Görüşmelerin ardından, öğle veya akşam yemeklerinde gayri resmi sosyalleşme şarttır.
İş kültürü, karşılama toplantılarında ve kutlama etkinliklerinde küçük, akılda kalıcı hediyeler sunmayı içerir. Görgü kurallarının bir diğer son derece önemli bileşeni ise, statü olarak daha düşük olsalar bile, yaşlılara saygı göstermek. Küçük ama anlamlı saygı gösterileri önemlidir. Kartvizitler iki elle sunulmalı ve bir kartvizit alındığında hemen cebe atılmamalı, saygı göstergesi olarak dikkatlice incelenmelidir.
Vietnamlılar sayılar konusunda batıl inançlara sahip. Dört ve 13 uğursuz sayılır; bu sayılar bina kat numaralarında ve uçak sıra numaralarında genellikle atlanır. Buna karşılık, altı ve sekiz uğurlu sayılır. Yedinci ay (çoğunlukla Temmuz) uğursuz kabul edilir, bu nedenle Vietnamlılar bu dönemde büyük anlaşmalar yapmaktan veya büyük alımlar gerçekleştirmekten kaçınırlar. Vietnamlı ortaklarla yapılacak toplantılara veya imza törenlerine hazırlanırken bu durum dikkate alınmalıdır.
