2025 Akkuyu Nükleer Güç Santrali (NGS) projesi için çok yönlü ilerlemelerin yaşandığı bir yıl oldu. Dört güç ünitesinin tamamı için kritik ekipmanlar teslim edildi ve sahada kuruldu. Türk ve Rus nükleer uzmanları arasındaki aktif iş birliği devam ederken, önemli sosyal ve kültürel girişimler başlatıldı. Genel olarak, Türkiye’nin ilk nükleer güç santrali projesi olan Akkuyu NGS, 2025 yılında son aşamaya girdi.
Akkuyu NGS 1. Güç Ünitesi’ndeki dört ana soğutma pompasının motorları mart ayının ortalarında rölantide çalıştırıldı; bu, ilk kritik aşamadan önceki devreye alma işlemlerinin önemli bir aşamasıydı. Mühendisler yağlama ve yatak soğutma sistemlerinin yanı sıra izleme, kontrol ve teşhis sistemlerini de incelediler.
2. Güç Ünitesi türbin salonunda, 350 metrik ton kaldırma kapasitesine sahip ana tavan vinci devreye alındı. Ayrıca, aynı üniteye bir basınçlandırma ünitesi de kuruldu.
Reaktör binasında birincil soğutma pompalarının (PCP’ler) montajı, 2. Güç Ünitesi’nin reaktör tesisinin ana ekipman kurulum aşamasının tamamlandığını gösterdi.
Mart ayı sonlarında, reaktör alanında bir deniz suyu arıtma tesisi faaliyete geçirildi. Arıtılmış su, kullanım ihtiyaçları ve yangın güvenlik sistemleri için kullanılacak. Deniz suyu önce özel buharlaştırıcılarda buharlaştırılıyor ve ardından yüksek saflıkta damıtılmış su elde etmek için yoğunlaştırılıyor; bu da daha sonra ultra saf kimyasal olarak demineralize edilmiş suya dönüştürülüyor. Gelecekte yüksek kaliteli içme suyu üretmek de mümkün olabilir.
Haziran ayında, 1. Güç Ünitesi’nin kıyı pompa istasyonunda teknik su temin pompaları için elektrik motorları çalıştırıldı. Bu sistem, soğutma ekipmanı binalarına ve merkezi kompresör istasyonuna su sağlayacak.
Temmuz ayı sonlarında, 3. Güç Ünitesi türbin salonunun duvarlarının betonlama işlemi tamamlandı.
Ekim ayının sonlarında, 1. Güç Ünitesi için gerekli olan 42.000 adet parça ve kontrol (I&C) sistemi ekipmanı Akkuyu inşaat sahasına teslim edildi. Sevkiyat, kontrol kabinleri, kontrolörler, bilgi işlem modülleri ve yardımcı bileşenleri içeriyordu.
Kasım ayında, 4. Güç Ünitesi için bir reaktör basınç kabı (RPV) Akkuyu inşaat sahasına teslim edildi. RPV ile birlikte 3. Güç ünitesi için bir hava kilidi ve 4. Güç Ünitesi için bir basınçlandırıcı da sahaya ulaştı.
Aralık ayında, sahadaki 400 kV gaz yalıtımlı şalt sistemlerinin (GIS) bazılarına harici elektrik şebekesinden nominal gerilim verildi. Bu işlem, GIS ekipmanının Akkuyu NGS 1. Güç Ünitesi tarafından üretilen elektriği Türkiye’nin ulusal elektrik şebekesine iletmeye hazır olduğunu doğrulamayı amaçlıyor.
İnşaat alanının ötesinde
Akkuyu NGS’nin güvenilir ve uzun süreli çalışmasını sağlamak için Rus nükleer mühendisleri, santral için ileri çözümler geliştiriyor. Rosatom Otomatik Kontrol Sistemleri (RASU), Akkuyu NGS için bir türbin kontrol ve koruma sistemi ile üst düzey blok sistemini (ULBS) başarıyla entegre etti. Akkuyu NGS’ye kurulacak Avrupa yapımı türbin, veri alışverişi için uluslararası OPC protokolünü kullanıyor (Rus üst düzey sistemi DTS protokolünü kullanıyor). RASU mühendisleri, türbin sensörlerinden ve dedektörlerinden toplanan sinyalleri DTS standardına dönüştüren ve işletme personeline ileten bir “çevirici” geliştirdi.
Haziran ayında, Akkuyu NGS laboratuvar teknisyenleri, yakında alacakları ISO 17025 sertifikasyon süreci öncesinde bir eğitim kursunu tamamladılar.
Ağustos ayı başlarında, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Bakan Yardımcısı Zafer Demircan başkanlığındaki Türk bakanlıkları ve kurumlarından oluşan bir heyet, tesise iki günlük bir ziyaret yaptı. Heyet üyeleri, Nükleer Düzenleme Kurumu (NDK), Rosatom, AKKUYU NÜKLEER A.Ş. ve büyük yüklenicilerle görüşmeler yaptı.
Nisan ayında İstanbul’da düzenlenen 10. Karbon Zirvesi’nde nükleer enerjinin yeşil enerji geçişindeki rolü ele alındı. Rosatom Sürdürülebilir Kalkınma Departmanı Direktörü Polina Lyon, sera gazı emisyonlarını azaltmak için tasarlanmış özel nükleer enerji çözümlerini sundu. Polina Lyon, “Nükleer enerjinin Türkiye’nin yeşil sınıflandırmasına yeşil ve sürdürülebilir bir enerji kaynağı olarak dahil edilmesini umuyoruz, çünkü bu, ülkenin 2053 yılına kadar karbon nötrlüğü konusundaki uluslararası taahhütlerini yerine getirmesi için sağlam bir temel oluşturacaktır” dedi.
Rosatom, temmuz ayında İstanbul’da düzenlenen ve 1400’den fazla delege ve 212 şirketi bir araya getiren 7. Uluslararası Nükleer Sanayi Fuarı ve 11. Nükleer Santraller Zirvesi NPPES-2025’e katıldı. Rosatom, gelişmiş büyük ve küçük ölçekli nükleer enerji teknolojilerini, araştırma reaktörlerine dayalı çok fonksiyonlu nükleer bilim ve teknoloji merkezlerini ve lojistik çözümlerini sergiledi. Ayrı bir etkinlik ise Rus nükleer endüstrisinin 80. yıl dönümüne adandı. Rosatom Uluslararası İş Direktörü Boris Arseev’e göre, Rosatom, büyük nükleer güç santrallerinin yurt dışı inşaatı alanında küresel pazarın yaklaşık %90’ına sahip. Arseev, “Rosatom’un geniş deneyim ve çok çeşitli yetkinlikleri bir araya getirerek, sadece bir ürün değil, altyapı geliştirme, personel eğitimi ve bilim ve eğitim geliştirme desteği de dahil olmak üzere tüm bir ekosistem sunduğunu” vurguladı.
Akkuyu NGS projesi, eylül ayı sonlarında Moskova’da düzenlenen Dünya Atom Haftası (WAW) uluslararası forumunda ilgi odağı oldu. İnşa halindeki santrale ilgili sergiyi binlerce ziyaretçi gezdi. Türk temsilciler forumun tüm önemli etkinliklerine katıldı.
Açılış töreninde, Akkuyu NGS 4. Güç Ünitesi ve Mısır’daki El Dabaa NGS 1. Güç Ünitesi için en yeni VVER-1200 reaktör basınç kaplarının sembolik sevkiyatı video bağlantısıyla gerçekleştirildi. Türkiye Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Bakan Yardımcısı Zafer Demircan, nükleer enerjinin ülkenin enerji kaynaklarındaki önemli rolünü vurguladı. Demircan, “Nükleer santral sayesinde elektrik ihtiyacımızın %10’unu karşılayabileceğiz ve karbon emisyonlarını yılda 35 milyon ton azaltabileceğiz” ifadesini kullandı.
AKKUYU NÜKLEER A.Ş., önceki yıllarda olduğu gibi, Ramazan ayı boyunca Mersin ilinin Gülnar ve Silifke ilçelerindeki 1200 aile için yerel yetkililere gıda paketleri teslim etti.
Orta öğretim ve üniversite öğrencileri ile kamu kuruluşlarının temsilcileri yıl boyunca şantiyeyi ziyaret etti. Örneğin, Mersin ilindeki Aydıncık Lisesi öğrencileri ve öğretmenleri ile Aydıncık İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü yetkilileri nisan ayında şantiyeyi ziyaret etti; ardından kasım ayında ülkenin önde gelen üniversitelerinden Hacettepe Üniversitesi’nden (Ankara) öğrenci grupları geldi.
23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı arifesinde, AKKUYU NÜKLEER A.Ş., bölgedeki okul çocukları için bir kutlama düzenledi: Türkiye’deki il sayısını temsilen 81 uçurtma gökyüzüne bırakıldı.
Rosatom, 19 Mayıs Atatürk’ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı öncesinde, Türk nükleer sektörünün iki kuşağını bir araya getiren bir buluşma düzenledi: AKKUYU NÜKLEER A.Ş. çalışanları ve nükleer sanayide talep gören pozisyonlar için teknik personel yetiştiren Silifke Meslek Yüksekokulu öğrencileri.
Akkuyu NGS sahasında çalışanlar, yardıma ihtiyaç duyulduğunda bir kenarda durmuyor. Ağustos ayında, profesyonel itfaiyeciler ve gönüllü itfaiyecilerden oluşan toplam 80 kişi, Kırtıl köyü ve Taşucu bölgesi yakınlarında yaklaşık 6.000 hektarlık bir alanı kapsayan büyük bir orman yangınının söndürülmesine yardımcı oldu.
Ekim ayının sonlarında, Rosatom tarafından Mersin ilinde Akkuyu NGS şantiyesi yakınlarında 3. Uluslararası Balıkçılık Turnuvası düzenlendi. Turnuvaya yedi ülkeden 14 amatör balıkçı, uzman ve gazeteci katıldı.
Türkiye, Rosatom’un desteklediği uluslararası “Ruhun Yelkenleri” etkinliğinin de son durağıydı. Bu etkinlik, etkili sosyalleşme yoluyla sınırlamalara uyum sağlayarak, kişinin geliştirdiği ek yeteneklerin değerini tanıyan uluslararası bir topluluk oluşturmayı amaçlıyor.
