Güney rotaları üzerinden gerçekleştirilen uluslararası kargo taşımacılığındaki aksaklıklar nedeniyle, Kuzey Deniz Rotası (NSR) gibi alternatif seçeneklerin kullanımı giderek daha önemli hâle geliyor. Uluslararası oyuncuların giderek artan bir kısmı NSR üzerinden taşımacılığa ilgi gösteriyor. Rotanın altyapı işletmecisi olarak Rosatom, yıl boyunca seferlerin sürdürülmesini sağlamak amacıyla çalışmalarını artırıyor.
Petrol piyasası — ve daha geniş anlamda lojistik piyasası — bu yılın şubat ayından beri sürekli bir çalkantı içinde bulunuyor. Birçok sevkiyat engellendi ve Babülmendep Boğazı üzerinden yapılan taşımacılık ciddi riskler taşımaya başladı. 2021 yılında Süveyş Kanalı’nda bir konteyner gemisinin karaya oturmasıyla yaşanan taşımacılık çöküşünün etkileri de hâlâ hafızalarda tazeliğini koruyor. Tüm bu gelişmeler, taşımacılık ve lojistik şirketlerini Avrupa ile Asya arasında alternatif ulaşım yolları aramaya zorluyor. Seçenekler arasında Afrika’nın etrafından dolaşmak veya kara demiryolu ağlarını kullanmak bulunuyor. Ancak başka bir alternatif daha var: Kuzey Deniz Rotası.
“Giderek daha fazla ülke ve şirket, taşımacılığın hızı ve maliyetinin ötesini düşünmeye başladı — krizlere, askerî çatışmalara ve diğer dış risklere daha az açık olan ulaşım yollarının ve lojistik zincirlerinin güvenliği ile dayanıklılığı belirleyici faktör hâline geliyor. Rusya dünyaya bu tür çözümler sunabilir,” dedi Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, bu yılın nisan ayı başında St. Petersburg’da düzenlenen ilk Uluslararası Taşımacılık ve Lojistik Forumu’na (ITLF) gönderdiği video mesajında.
NSR’nin temel avantajı, Doğu Asya ile Batı Avrupa arasındaki taşımacılık hatları için daha kısa transit süresi sunmasıdır (yaklaşık 20 gün). Karşılaştırma yapmak gerekirse, Süveyş Kanalı üzerinden rota 30–35 gün sürerken Afrika’nın çevresinden dolaşmak 40–45 gün almaktadır.
Kısa seyrüsefer sezonu, NSR trafiği için eskiden büyük bir zorluktu ancak bu sorun son yıllarda aktif biçimde ele alındı. Bu yıl Kara Denizi’ndeki buz koşulları geçen yıla göre daha ağır seyrediyor. “Buna rağmen, NSR’nin batı sektöründeki mevsimsel seyrüsefer neredeyse düzenli bir otobüs hattı gibi tam takvimine uygun şekilde ilerliyor,” dedi Rosatom’un Arktik Kalkınma Özel Temsilcisi Vladimir Panov, ITLF’de yaptığı açıklamada.
Atomflot’un nükleer buz kıranları eşliğinde deneysel ultra erken ve ultra geç seferler gerçekleştirildi. “Christophe de Margerie sınıfı gaz taşıyıcıları ve buz kıranların deneyim ve kabiliyetlerine dayanarak NSR’nin doğu sektöründeki seyrüsefer süresini önemli ölçüde genişlettik,” dedi NSR Denizcilik Konseyi Başkanı Sergey Frank forumda yaptığı açıklamada.
“Buz sınıfına sahip olmayan gemiler de dâhil olmak üzere gemilerin güvenli geçişini sağlamak amacıyla buz kıranları hazır bekleme görevine aldık.” “NSR’nin doğu kısmının geliştirilmesi ve yıl boyu seyrüsefere geçiş, tahmin ettiğimizden daha erken gerçekleşebilir,” diye belirtti Vladimir Panov.
Deneme seferleri bu yıl içinde başlayacak. Sovcomflot, 2026 yılında tüm NSR boyunca yıl boyu faaliyet gösterecek iki adet daha Arc7 buz sınıfı LNG taşıyıcısını teslim almayı planlıyor. “Bu, insanlık tarihinde ilk kez gerçekleşecek.” “2026–2027 seyrüsefer sezonunda yıl boyu hizmet organize etmeyi planlıyoruz,” dedi Sovcomflot CEO’su Igor Tonkovidov, ITLF’de yaptığı açıklamada. 2028–2030 yıllarına kadar, NSR üzerindeki yüksek buz sınıfına sahip gemiler için geçiş aralığının 12 saate kadar düşürülebileceğine Sergey Frank inanıyor.
Yıl boyu seyrüseferin sağlanmasında buz kıranlar kilit rol oynayacak. Hâlihazırda Arktik bölgesinde faaliyet gösteren sekiz nükleer enerjiyle çalışan buz kıran bulunuyor. Bunların dördü yeni çok amaçlı Proje 22220 buz kıranlarıdır. Bu tasarıma sahip üç buz kıran daha (Chukotka, Leningrad ve Stalingrad) hâlen inşa ediliyor. Proje 10510 serisinin lider buz kıranı olan Rossiya da inşa ediliyor. Bu gemi, özellikle NSR üzerinde yıl boyu seyrüsefer için tasarlandı ve dünyanın en güçlü buz kıranı olacak.
NSR’ye yönelik uluslararası ilgi artıyor. Çinli şirketler birkaç yıldır konteyner taşımacılığı yapıyor ve kargo hacimlerini artırıyor. Geçen yıl, Çin’den Batı Avrupa’ya ilk kez NSR üzerinden bir transit sefer gerçekleştirildi. Doğu ve Güney Asya’daki diğer ülkelerden de rotaya yoğun ilgi gösteriliyor. Bu ülkelerden biriyle, eylül ayında gerçekleştirilmesi planlanan ilk konteyner seferi için görüşmeler sürüyor.
Rosatom Genel Müdürü Alexey Likhachev’in ITLF’de açıkladığına göre, bu yılki kargo trafiği önceki rekorların %15 üzerine çıktı. Likhachev ayrıca bu yıl rakamın 40 milyon ton seviyesini aşacağı yönündeki umudunu da dile getirdi.
