Macaristan’daki Paks II Nükleer Güç Santrali’nin (NGS) Beşinci Güç Ünitesi’nin temel döşemesi için ilk beton dökümü 5 Şubat 2026 tarihinde başladı. Yeni nükleer güç santrali, 1980’li yıllardan bu yana faaliyette olan güç ünitelerin yerini alacak ve ülkenin sakinlerine ve sanayisine temiz, güvenilir ve uygun fiyatlı nükleer elektrik sağlamaya devam edecek.
Beton dökümünün başlamasıyla birlikte, ünite Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA) sınıflandırmasına göre resmi olarak “inşaat halinde” statüsüne geçti. Rosatom Genel Müdürü Aleksey Likhachev, konuyla ilgili olarak, “Bu, Macaristan, Rusya ve küresel nükleer topluluk için çok önemli bir gün” dedi.
Beşinci Güç Ünitesi, 1960’lı yıllarda başlayan Macaristan ve Rusya (eski Sovyetler Birliği) nükleer uzmanları arasındaki iş birliğini sürdürüyor. 1982 ve 1987 yılları arasında, Rus tasarımı VVER-440 reaktörlerine sahip Paks NGS’nin dört güç ünitesi Macaristan elektrik şebekesine bağlandı. Bugün, bu güç üniteleri nominal gücün üzerinde çalışarak ülkede tüketilen elektriğin yaklaşık %47’sini karşılıyor. Toplam 2400 MW kapasiteli Paks II NGS, iki adet 3+ nesil VVER-1200 reaktör ünitesine sahip olacak.
Macaristan Dışişleri ve Ticaret Bakanı Péter Szijjártó, “Nükleer güç santrali inşa etmede ilk başarıyı yakalayan ülke en rekabetçi ülke olacak. Macaristan da bu ülkelerden biri. Paks II NGS, Avrupa’nın en büyük ve en gelişmiş projesi, nükleer rönesansın amiral gemisidir. Bu santral, uzun vadeli enerji güvenliğinin garantisi olacak. Paks’taki yeni üniteler sayesinde Macaristan, ülkenin ihtiyaç duyduğu elektriğin %70’ine kadarını bağımsız olarak üretebilecek ve uluslararası piyasalardaki fiyat dalgalanmalarına olan bağımlılığını önemli ölçüde azaltacak” ifadelerini kullandı.
Paks II NGS, küresel nükleer topluluk için de büyük önem taşıyor. Aleksey Likhachev, “Yapım aşamasındaki tesislerimize Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’nın (IAEA) desteğini ve Genel Direktörü Rafael Grossi’nin kişisel katılımını son derece değerli buluyoruz” diye konuştu.
VVER-1200 güç üniteleri için genel inşaat ruhsatı, düzenleyici kurum Macaristan Atom Enerjisi Kurumu (OAH) tarafından Ağustos 2022’de verildi. Bu ruhsat, yükleniciye gelecekteki iki güç ünitesinden biri için temel açma yetkisi verdi. Kasım 2025’te ise düzenleyici kurum, ilk beton dökümü ve nükleer ada binalarının inşası için izin verdi.
Beşinci Güç Ünitesi’nin temel döşemesi için yaklaşık 9.000 ton betonarme demiri yerleştirilecek ve 43.000 metreküp beton karışımı dökülecek. Beton dökme işlemi aralıksız devam edecek. Betonlama işlemlerinin 2026 yılının sonuna kadar sürmesi planlanıyor. Ardından, işçiler reaktör binasının iç ve dış muhafaza kabuklarını inşa etmeye ve nükleer ada ekipmanlarını kurmaya başlayacaklar. Kurulacak ilk parça, inşaat sahasına teslim edilen kor tutucu olacak. Bu, III+ nesil reaktörlere sahip nükleer güç santrallerindeki pasif güvenlik sistemlerinin çok önemli bir unsurudur. Yapı, bir kaza durumunda eriyik çekirdek parçalarını tutmaya yarar.
Nisan 2024’te Rosatom çelik üreticileri, Paks II için reaktörlerin imalatına başladı. Her iki güç ünitesi için gerekli tüm kütükleri aynı anda döktüler; toplamda 3.440 ton ağırlığında 36 adet parça üretildi.
Rosatom, Macaristan’daki müşterisiyle yakın bir iş birliği içinde çalışıyor. AtomStroyExport Başkan Yardımcısı ve Paks II İnşaat Projesi Müdürü Vitaly Polyanin, Strana Rosatom gazetesine yaptığı açıklamada, “Buradaki müşteri, düzenleyici kurumla iletişim kurma, izinleri alma ve teknik sorunları çözme konusunda lisans sahibi olarak çok güçlü. Hem müşteri hem de denetim organıyla tek bir ekip olarak çalışıyoruz ve bu çok başarılı bir strateji. Artık sadece yönetim seviyesinde değil, çalışma grubu seviyesinde de düzenli toplantılar yapıyoruz. Herkes, açık ve doğrudan bilgi alışverişinin hedeflere ulaşmaya katkıda bulunduğunu anlıyor. Macar tarafının ünitelerin inşasıyla ilgilenmesi ve projeye aktif destek vermesi önemli” diye konuştu.
Paks II NGS’nin inşası, Macar halkı için düşük elektrik fiyatlarını koruma ve elektrikli araç şarjı için yeni kapasite sağlama, ekonomiyi dijitalleştirme, veri merkezleri kurma ve yapay zeka çözümlerini uygulama fırsatı sunuyor. Ayrıca Macar şirketleri için yeni yetkinlikler ve fırsatlar da yaratıyor. Paks II’de deneyim kazanan şirketler, örneğin Rosatom’un Sırbistan’daki diğer nükleer projelerine de katılabilirler. Aleksey Likhachev, Sırp medyasının bir sorusuna, “Sırbistan’da bir nükleer güç santrali inşa etme kararının er ya da geç verileceğine inanıyorum. Önerilerimizi Sırp liderliğine iletmek ve bu önerilerin Sırp sanayisi ve Sırp halkı için avantajlarını olabildiğince eksiksiz ve ayrıntılı bir şekilde sunmak için her türlü çabayı göstereceğiz” yanıtını verdi. Likhachev’e göre, Orta Avrupa’da bir nükleer enerji kümesi, iki ülkenin coğrafi yakınlığı ve Tuna Nehri’nin ulaşım arteri olarak kullanılması olasılığı nedeniyle avantajlı olabilir.
