Nükleer Güç Santralinin. 4 Haziran’da Özbekistan’ın Cizzak bölgesine bağlı Fariş ilçesindeki şantiyede ilk entegre nükleer güç santralinin ilk güç ünitesinin inşaat başlangıç töreni gerçekleştirildi. Temel betonuna ilk beton döküldü. Tören sırasında ilk ünitenin inşaat izni, video konferans yöntemiyle Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev tarafından verildi. Konuklara hitaben Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Başkanı Rafael Grossi bir konuşma yaptı. Santral, dünyanın ilk küçük modüler nükleer santral ihracat sözleşmesi kapsamında inşa edilmektedir. Proje kapsamında VVER-1000 reaktörlerine dayalı iki büyük güç ünitesi ile her biri 55 MW gücünde RITM-200N reaktörlerine sahip iki güç ünitesi yer alacaktır. “Santral devreye alındıktan sonra ülkenin elektrik tüketiminin %14’üne kadarını karşılayabilecektir.” Rosatom Genel Müdür Birinci Yardımcısı Andrey Petrov, “Bu proje ülkenin sanayi, teknoloji ve ekonomik gelişimine yeni bir ivme kazandıracaktır.” dedi.

Bilim. Çin Bilimler Akademisi Plazma Fiziği Enstitüsü (ASIPP) ile MBIR Reaktörü Tabanlı Uluslararası Araştırma Merkezi Konsorsiyumu Lideri arasında iş birliği anlaşması imzalandı. Belge, kontrollü termonükleer füzyon teknolojilerinin geliştirilmesine yönelik araştırma çalışmalarını kapsamaktadır. Plazma Fiziği Enstitüsü, sıcak plazma koşullarında ortaya çıkan aşırı ısı ve nötron yüklerine dayanabilecek malzemelerin test edilmesiyle ilgilenmektedir. “MBIR reaktörü, yenilikçi malzemelerin test edilmesinden kapalı nükleer yakıt çevrimi teknolojilerinin geliştirilmesine kadar geniş bir görev yelpazesinin yerine getirilmesine olanak sağlayan özelliklere sahiptir. Bu reaktör temelinde kurulan Uluslararası Araştırma Merkezi, önde gelen bilimsel kuruluşlar için bir çekim merkezi hâline gelmektedir. ASIPP’nin burada iddialı araştırma planlarını gerçekleştirebileceği bir platform görmesinden memnuniyet duyuyoruz.” dedi MBIR Uluslararası Araştırma Merkezi Konsorsiyumu Genel Müdürü Vasiliy Konstantinov.

Eğitim. Moskova’da Rusya ve UAEA’nın araştırma reaktörlerine yönelik üçüncü bölgesel okulu tamamlandı. Etkinlik; Suudi Arabistan, Tayland, Malezya, Kenya ve Ruanda’nın da aralarında bulunduğu 12 ülkeden genç uzmanları ve uzmanları bir araya getirdi. Program, katılımcıların Rus araştırma ve eğitim yetkinliklerini aşamalı olarak öğrenmelerini sağlayacak şekilde tasarlandı. Katılımcılar Dubna’da Birleşik Nükleer Araştırmalar Enstitüsü’nü (JINR) ziyaret ederek nötron kaynaklarının fiziği hakkında bilgi aldı; ayrıca İBR-2 darbeli araştırma reaktörünü ve NICA mega bilim projesini (çarpıştırıcı) gezdiler. Obninsk’te katılımcılara radyoizotop üretimi ve radyofarmasötik üretimi konusunda dersler verildi. Katılımcılar ayrıca Tıbbi Radyoloji Bilim Merkezi’ni, dünyanın ilk nükleer güç santralini ve MEPhI Ulusal Araştırma Nükleer Üniversitesi’nin İRT araştırma reaktörünü ziyaret etti. Program, VDNH’deki “Atom” Müzesi ziyaretiyle sona erdi.

Nükleer enerji santralleri. Kazakistan’da inşa edilecek Balkaş Nükleer Güç Santrali’ne ilişkin hükümetler arası anlaşma, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in ülkeye gerçekleştirdiği resmi ziyaret sırasında imzalandı. Belge, santralin inşaat projesinin kapsamını belirlemekte olup Rusya’nın en iyi uygulamalarına uygun şekilde VVER-1200 reaktörlerine sahip, Rus tasarımı iki güç ünitesinin inşasını öngörmektedir. Anlaşma, santralin işletme ömrü boyunca bakım hizmetleri ve yakıt tedariki dâhil olmak üzere iş birliğinin temel alanlarını kapsamaktadır. “Kazakistan ile uzun yıllara dayanan ortaklığımıza büyük değer veriyoruz ve Rus nükleer teknolojilerinin ülkenin enerji bağımsızlığı ve sürdürülebilir kalkınması için sağlam bir temel oluşturacağına inanıyoruz. Rosatom Genel Direktörü Alexey Likhachev, “Bugün iş birliğimiz yeni zirvelere ulaşıyor ve ekonomik ve teknolojik büyüme için yeni fırsatların önünü açıyor” dedi.

Güvenlik. Rosatom, Kırgızistan’daki beş uranyum mirası sahasının dokuz yıl süren rehabilitasyon çalışmalarını başarıyla tamamladı. 27 hektardan fazla arazi rehabilite edildi ve atık depolama alanlarından 1,4 milyon metreküpten fazla uranyum atığı taşındı. Rehabilitasyon çalışmaları uluslararası standartlara ve UAEA (IAEA) güvenlik normlarına tamamen uygun şekilde yürütüldü ve Rusya’nın en iyi uygulamaları esas alındı. “Bu sonucun ardında mühendislerimizin ve çalışanlarımızın yıllarca süren ciddi çabası yatıyor.” Bu çabalar sayesinde, Min-Kush (Naryn Bölgesi) ve Kadji-Sai (Issyk-Kul Bölgesi) köylerindeki tarihi sit alanları radyasyondan arındırılmış hale getirildi. Rosatom Başkanı Alexey Likhachev, “İnsanların sağlığı ve refahı bizim en büyük önceliğimizdir” dedi.

Yenilikler. Rosatom, Afrika Nükleer Enerji İnovasyon Zirvesi (NEISA) 2026 kapsamında Rus nükleer santral tasarımlarından oluşan geniş portföyünü ve nükleer enerji üretim projelerini uygulama kabiliyetlerini tanıttı. Özellikle, karasal tesisler ve yüzer güç ünitelerini içeren, kanıtlanmış küçük modüler reaktör (SMR) teknolojileri öne çıkarıldı. Bu çözümler, Afrika ülkelerinin uzak bölgeleri için uygun seçenekler olarak değerlendirilmektedir. Rosatom Orta ve Güney Afrika CEO’su Ryan Collyer, “Dünyanın ilk yüzer nükleer santralini faaliyete geçiren ve ilk ihracat amaçlı SMR projesini tamamlayan Rosatom, bu segmentte benzersiz pratik deneyime sahip ve Afrika’daki ortaklarımız arasında artan ilgiyi yaratan da tam olarak kanıtlanmış teknolojilerimizdir” dedi. Zirvede Rosatom, Afrika’dakiler de dahil olmak üzere büyük nükleer projeleri hayata geçirme konusundaki uzmanlığını da sergiledi.