Üretim. Rosatom’un Yakıt Bölümü, Rusya’nın ilk lityum-iyon enerji depolama giga fabrikasını faaliyete geçirdi. Tesis, yılda 4 gigavat-saat (GWh) pil kapasitesi üretebiliyor; bu da elektrikli araçlar için yaklaşık 50.000 çekiş piline eşdeğer. Fabrika, pil hücreleri için temel kimyasalların karıştırılmasından komple pil paketlerinin montajına kadar tam bir üretim döngüsüne sahip. 3.000’den fazla ekipmanla donatılmış üretim hatları 2,5 kilometre uzunluğunda. Tüm süreçlerin yaklaşık %90’ı otomatikleştirilmiş olup, saniyede bir hücre üretim hızı sağlıyor. Eylül 2023’te Yeni Moskova’da ikinci bir giga fabrikanın inşaatına başlandı. 2026 yılında devreye alınması planlanan bu fabrika da yıllık 4 GWh kapasiteye sahip olacak. 2030 yılına kadar Rusya’nın enerji depolama pazarının 20-30 GWh’ye ulaşması öngörülüyor. Lityum iyon piller, elektrikli ulaşım ve enerji sektörlerinde yaygın olarak kullanılıyor. Doğru akım sistemleri endüstriyel tesislere kesintisiz güç sağlarken, enerji depolama sistemleri yük profillerini dengeleyerek elektrik maliyetlerinden tasarruf edilmesine yardımcı olur.

Tıp. Saint Petersburg, 4. Nükleer Tıp 2025 Kongresi’ne ev sahipliği yaptı. Rosatom’un desteğiyle düzenlenen etkinlik, Rusya ve diğer ülkelerden 500’den fazla profesyoneli bir araya getirdi. Delegeler, nükleer tıbbın her alanının geliştirilmesinde araştırma merkezleri, tıp kuruluşları ve üreticiler arasındaki iş birliğinin önemini vurguladı. Uzmanlara göre, Rusya’da 62 radyofarmasötik kayıtlı olup, bunların sadece dördü yabancı menşeli. Bunlar öncelikle tanı amaçlı kullanılıyor, ancak ciddi hastalıkların tedavisinde kullanılan terapötik ilaçların sayısı artıyor. Yaklaşık 220 Rus tıp merkezi, onkolojik ve onkolojik olmayan hastalıkların tanı ve tedavisinde radyonüklidler kullanıyor. Rosatom Bilimin Birinci Genel Müdür Yardımcısı Alexander Tuzov, “Rosatom Araştırma Bölümü’nün faaliyetleri reaktör tabanlı izotop üretimiyle sınırlı değil. Temel bilimden ticari satışlara kadar tüm tedarik zincirini kapsıyoruz” dedi.

İş Birliği. Rosatom, Astana’da düzenlenen Sanayi ve Teknolojide Kadınlar Kongresi’ne katıldı. Kongreye Kazakistan, Rusya, Türkiye, Mısır ve Sırbistan’dan sanayi şirketlerinin kadın çalışanları ve üst düzey yöneticileri katıldı. Genel oturumda, Rusya ve Kazakistan’dan kadın toplulukları, Uluslararası Sanayi ve Teknolojide Kadınlar Konseyi’nin 20 üye ülkesi için birleşik bir eylem planı oluşturulmasını önerdi. Kazakistan Atom Enerjisi Kurumu Başkan Yardımcısı Timur Zhantikin, kongrenin açılışında yaptığı konuşmada, bu yılın Kazakistan için önemli olduğunu, çünkü ülkenin Rosatom ile ortaklaşa Balkaş Nükleer Güç Santrali’nin inşaatına başladığını belirtti. Zhantikin, “Bu proje, yerel şirketler için bir kalkınma motorudur. İşin yaklaşık %30’u Kazak işletmeleri ve profesyonelleri tarafından yapılacak. Burada, profesyonellikleri ve yetkinlikleri ilerlemenin itici gücü haline gelen saygıdeğer kadınlarımız için tüm yollar açıktır” diye konuştu.

Bilim. Çinli şirket Shanghai ZDAN International Co, Çok Amaçlı Hızlı Nötron Araştırma Reaktörü’nü (MBIR) işletecek konsorsiyuma katıldı ve Genel Üye statüsü kazandı. MBIR, Rosatom’un Dimitrovgrad’daki Ar-Ge merkezlerinden birinin sahasında şu anda yapım aşamasında olan sodyum soğutmalı bir hızlı nötron araştırma reaktörüdür. MBIR, tamamlandığında, malzeme bilimi, nükleer tıp, reaktör teknolojileri ve diğer ileri alanlarda geniş bir yelpazede araştırmayı mümkün kılan, sınıfının en güçlü tesislerinden biri olacak. MBIR ile ilgili araştırma faaliyetleri, Uluslararası Araştırma Merkezi (IRC) konsorsiyumu tarafından yönetilecek. Konsorsiyum üyeleri, ulusal sivil nükleer enerji programları için gerekli deneylere öncelikli erişim elde edecekler. Shanghai ZDAN International Co. Genel Müdürü Shi Xiling, “MBIR Konsorsiyumu’na katılarak şirketimiz, enerji, sanayi, tıp ve diğer sektörlerde nükleer teknolojilerin daha geniş bir uygulama alanı bulması için yeni fırsatlar yaratmayı amaçlıyor” dedi. MBIR Konsorsiyumu yeni üyelere açık olacak.

Sevkiyatlar. Rosatom’un Yakıt Bölümü, Hindistan’daki Kudankulam Nükleer Güç Santrali’nin (NGS) 3. Güç Ünitesi’ndeki VVER-1000 reaktörünün ilk yüklemesi için nükleer yakıtın ilk sevkiyatını yaptı. Reaktör çekirdeğinin tamamını tedarik etmek ve bir yakıt rezervi oluşturmak için Rusya’dan Hindistan’a yedi sevkiyat planlanıyor. Kudankulam’daki ilk iki güç ünitesinin işletilmesi sırasında, Rus ve Hintli mühendisler, gelişmiş nükleer yakıt kullanarak ve yakıt ikmal aralıklarını uzatarak verimliliklerini artırmayı başardılar. Kudankulam 3. ve 4. Güç Üniteleri, başlangıçtan itibaren 18 aylık yakıt ikmal aralıklarıyla çalışacak ilk VVER-1000 üniteleri olacak. Kudankulam NGS, VVER-1000 reaktörlü altı güç ünitesine ve toplam 6.000 MW kurulu kapasiteye sahip olacak. 1. ve 2. Güç Üniteleri sırasıyla 2013 ve 2017 yıllarında devreye alınırken, 3. ve 4. Güç Ünitelerinde inşaat çalışmaları sürüyor. Rosatom, bu projenin genel tasarımcısı ve teknoloji tedarikçisi.

İş Birliği. Rosatom İnşaat Teknolojileri (RCT) ve Kazakistan Nükleer Fizik Enstitüsü bir mutabakat zaptı imzaladı. Belge, tarafların Kazakistan’da çok amaçlı bir araştırma reaktörü ve laboratuvar tesisleri inşa etme projesinde çalışma niyetini resmileştiriyor ve ayrıca nükleer enerjinin barışçıl kullanımında iş birliğinin genişletilmesini öngörüyor. Kazakistan Cumhuriyeti Atom Enerjisi Ajansı Başkanı Almasadam Satkaliyev, “Devlet Başkanı, mevcut tesislerin modernizasyonu ve yenilerinin inşası yoluyla nükleer sanayinin bilimsel temelini güçlendirmek için açık bir talimat verdi. Nükleer Fizik Enstitüsü’nde bir araştırma reaktörünün ve Ulusal Nükleer Merkez’de benzer bir tesisin inşası, ileri teknolojilerin geliştirilmesi, personelin eğitilmesi ile araştırma ve geliştirme kapasitemizin genişletilmesinde önemli bir adım” diye konuştu. RCT, nükleer bilim ve teknoloji merkezlerinin tasarımı ve inşasında sağlam bir deneyime sahip. RCT CEO’su Ilya Vergizaev, “Bir araştırma reaktörü inşa etmek, bir nükleer bilim ve teknoloji merkezi kurmak, nükleer endüstri için profesyoneller yetiştirmek ve ülkedeki araştırma ve geliştirme faaliyetleri için güçlü bir temel oluşturmak gibi bir dizi önemli görevi çözüyor” dedi.

Bilim. Rosatom, yakın zamanda Rusya’da düzenlenen 5. Genç Bilim İnsanları Kongresi’ne aktif olarak katıldı. Rosatom Genel Müdürü Aleksey Likhachev, oturumlardan birinde yaptığı konuşmada, nükleer enerji geliştirme ilkelerine ilişkin vizyonunu şöyle özetledi: “Birincisi, önümüzdeki on yıllarda nükleer teknolojilerin dünya yararına kullanılmasından başka alternatif yok. İkincisi, tüm ülkeler ve halklar bu teknolojilere ayrım gözetmeksizin erişebilmeli. Üçüncüsü, ‘teknolojik sömürgecilikten’ veya uluslararası iş birliğinde mevcut çalışma kalıplarını ve yaklaşımlarını zorlamaktan kaçınmalıyız.” Rosatom standında, önde gelen Rus bilim insanlarının verdiği dersler, akademik sınavlar ve diğer etkinlikler dahil olmak üzere yaklaşık 30 etkinlik yer aldı. Programda 550’den fazla etkinlikle 5. Genç Bilim İnsanları Kongresi, tarihin en büyüğüydü. Kongreye 100 ülkeden 8.000’den fazla delege katıldı.

Rüzgar enerjisi. Rosatom’un Dağıstan’daki Novolakskaya rüzgar enerjisi projesinin ilk fazından elde edilen elektrik, Rusya ulusal elektrik şebekesine verildi. İlk faz, toplam 152,5 MW kurulu güce sahip 61 rüzgar türbininden oluşuyor. 2026 yılında devreye alınacak ikinci fazın toplam kapasitesi 147,5 MW olacak ve 59 rüzgar türbini daha eklenecek. İkinci faz devreye girdiğinde, bu rüzgar enerjisi projesi toplam 300 MW kurulu güçle Rusya’nın en büyüğü olacak. Rosatom, 2028 yılına kadar yeni inşa edilenler ve halihazırda devreye alınmış santraller dahil olmak üzere 2 gigawatt’ın üzerinde rüzgar kapasitesini işletmeyi planlıyor. Şirket, mühendislikten bakıma kadar rüzgar enerjisi projelerinin tüm tedarik zincirinde faaliyet gösteriyor. Rosatom’un rüzgar santrallerinde yerel katılım %85 seviyesinde. Rosatom ayrıca Kırgız Cumhuriyeti’nde 100 MW’lık bir rüzgar santrali inşa ediyor.

İş Birliği. Rosatom iştirakleri ile Vietnam Bilim ve Teknoloji Akademisi, çevre koruma konusunda bir iyi niyet anlaşması imzaladı. Belge, çevre güvenliğinin yanı sıra tehlikeli atık ve atık yönetimi alanlarında uzun vadeli iş birliğinin geliştirilmesini öngörüyor. Rus tarafı, özellikle Rusya’da Tehlike Sınıfı I ve II atık yönetimi için merkezi bir sistem kurma deneyimini ve eski tesislerin ıslahı için dört bileşenli bir stratejinin uygulanmasına yönelik bir iş birliği planını sundu. Toplantıda taraflar ayrıca, Vietnam’da eski tesis yönetim stratejisinin uygulamaya konulmasını amaçlayan ortak bir Öncelikli Eylem Planı’nın hazırlanması ve onaylanması konusunu da değerlendirdi. Bu belge, gelecekteki anlaşmaların uygulanması için bir çerçeve görevi görecek.