«Росатом» Ресейдегі аддитивті технологиялар нарығында жетекші орындардың бірін алады, сондай-ақ осы бағытты шетелдік серіктестермен бірге дамытып келеді: 3D-басып шығару шешімдерін, аддитивті технологияларды өндірістік тәжірибеге енгізу материалдары мен әдістерін ұсынады. Біз мемлекеттік корпорацияның аддитивті технологияларды қалай дамытып келе жатқанын бірнеше рет жазғанбыз. Бүгін осы саладағы білімдеріңізді тексеруді ұсынамыз.

1. «Аддитивті технологиялар» термині нені білдіреді?

а) Бөлшектер жасау үшін материалды алып тастау технологиялары
б) Объектілерді қабат бойынша қосу және синтездеу технологиялары
в) Металдарды қысыммен өңдеу технологиялары
г) Бөлшектерді жаппай құю технологиялары
д) Беттерді химиялық өңдеу технологиялары

2. Атом саласына арналған металл бөлшектерін жасау үшін «Росатомда» негізінен қандай аддитивті өндіріс әдісі қолданылады?

а) Қабат бойынша балқытып қалыптастыру әдісі (Fused Deposition Modeling, FDM)
б) Стереолитография (Stereolithography, SLA)
в) Таңдамалы лазерлік балқыту (Selective Laser Melting, SLM)
г) Материалды ағынмен бүрку (Material Jetting)
д) Байланыстыру арқылы ағынмен бүрку (Binder Jetting)

3. Атом саласы үшін аддитивті технологиялардың ерекше маңызды артықшылығы қандай?

а) Тұрмыстық 3D-принтерлерді пайдалану мүмкіндігі
б) Оңтайландырылған геометриясы бар бөлшектерді жасау (торлы құрылымдар, ішкі салқындату арналары)
в) Жобалау қажеттілігінің болмауы
г) Материалдарға минималды шығын
д) Кез келген бөлшекті бірнеше минутта басып шығару жылдамдығы

4. «Росатомның» аддитивті өндірісінде қандай материал қолданылмайды?

а) Тот баспайтын болат
б) Никель қорытпасы
в) Титан қорытпасы
г) Құм-полимер қоспасы
д) Ыстыққа төзімді қорытпа

5. «Росатомның» SLM-бұйымдарының сапасын тексеру үшін қандай бұзбай бақылау әдістері қолданылады?

а) Көзбен тексеру
б) Магниттік ұнтақтық дефектоскопия
в) Компьютерлік томография (КТ)
г) Капиллярлық бақылау
д) Құйын-тоқтық бақылау
е) Жоғарыда аталғандардың барлығы

6. «Росатом» аддитивті өндірісіндегі «цифрлы егіз» термині нені білдіреді?

а) Физикалық объектінің виртуалды шындықтағы графикалық көшірмесі
б) Басып шығару үдерісін үлгілеу және оңтайландыру үшін қолданылатын барлық параметрлері бар бұйымның виртуалды үлгісі
в) Жабдықтың электрондық төлқұжаты
г) Ақаулар дерекқоры
д) 3D-принтерді басқару бағдарламасы

7. «Росатомда» аддитивті технологиялармен жасалған бөлшектерді сертификаттаудың негізі неде?

а) Сынақсыз өндірушіге сенім білдіру
б) Өлшеусіз тек көзбен бақылау
в) Қауіпсіздік стандарттарына сәйкестікті растау үшін кешенді сынақтар (механикалық, бұзбай бақылау, микрокұрылымдық талдау)
г) Тек компьютерлік үлгілеуге сүйену
д) 1970-жылдардағы әдістерді қолдану

8. Ресейден тыс жерде «Росатомның» қатысуымен аддитивті технологиялар орталығы алғаш рет қай жерде ашылды?

а) Түркияда
б) Мысырда
в) Беларусьта
г) Өзбекстанда
д) Қырғызстанда

9. «Росатомда» аддитивті технологияларды дамыту қандай әлеуметтік әсер береді?

а) Өнеркәсіптегі жұмыс орындарының қысқаруы
б) Жоғары технологиялық жұмыс орындарының пайда болуы және қызметкерлердің біліктілігінің артуы
в) Инженерлердің білім деңгейіне қойылатын талаптардың төмендеуі
г) Қашықтан жұмыс істеуге көшу
д) Инженерлік мамандықтардың жойылуы

10. «Росатом» аддитивті технологиялар орталықтарын қай ұйымдарда ұйымдастырады?

а) Балабақшаларда
б) Мектептерде
в) Жоғары оқу орындарында
г) Кәсіпорындарда
д) Жоғарыда аталған ұйымдардың барлығында

Дұрыс жауаптар:

1. Аддитивті технологиялар — объектілерді қабат бойынша қосу және синтездеу технологиялары. Бұл термин латынның additivus — «қосылатын» деген мағына беретін сөзінен және ағылшынның add — «қосу» деген сөзінен шыққан.

2. Ядролық энергетика жабдықтарына арналған жоғары жүктемеге төзімді металл бөлшектерді дайындау үшін «Росатом» Selective Laser Melting (SLM) әдісін қолданады. SLM-технологиясы берілген механикалық қасиеттері бар тығыз металл бұйымдарын алуға мүмкіндік береді, бұл атом саласы үшін аса маңызды.

3. Атом саласы үшін оңтайландырылған геометриясы бар бөлшектерді жасау (торлы құрылымдар, ішкі салқындату арналары) аса маңызды. Бұл жылулық сипаттамаларды жақсартуға және түйіндердің салмағын беріктігін жоғалтпай азайтуға мүмкіндік береді.

4. «Росатомның» аддитивті өндірісінде құм-полимер қоспасы қолданылмайды. Құм-полимер қоспасы құю өндірісінде қалыптар дайындау үшін пайдаланылады.

5. «Росатомда» SLM-бұйымдарының сапасын тексеру үшін бұзбай бақылау әдістерінің толық спектрі қолданылады.

6. «Росатомның» аддитивті өндірісі мәнмәтінінде «цифрлы егіз» — бұл басып шығару үдерісін үлгілеу және оңтайландыру үшін қолданылатын барлық параметрлері бар бұйымның виртуалды үлгісі. Цифрлы егіз материалдың мінез-құлқын алдын ала болжауға және физикалық дайындау кезеңіне дейін ақаулардың алдын алуға мүмкіндік береді.

7. «Росатомда» аддитивті технологиялармен дайындалған бөлшектерді сертификаттаудың негізінде кешенді сынақтар (механикалық, бұзбай бақылау, микрокұрылымдық талдау) жатыр. Атом саласында қолданылатын бұйымдар реттеуші орган (Ростехнадзор) белгілеген қауіпсіздік стандарттарына сәйкес болуы тиіс.

8. Ресейден тыс жерде «Росатомның» қатысуымен аддитивті технологиялар орталығы алғаш рет Беларусьта ашылды.

9. «Росатомда» аддитивті технологияларды дамыту – бұл жоғары технологиялық жұмыс орындарын құру және қызметкерлердің біліктілігінің арттыру. 3D-басып шығару технологияларын енгізу сандық жобалау және материалтану салаларында мамандар даярлауды талап етеді.

10. «Росатом» аддитивті технологиялар орталықтарын балабақшаларда, мектептерде, ЖОО-да, кәсіпорындарда ұйымдастырады. Олардың негізгі міндеті — болашақ және қазіргі мамандарды аддитивті технологиялармен мүмкіндігінше ерте, толық әрі терең таныстыру.