«Оңтүстік» бағыттар арқылы халықаралық жүк жеткізу саласындағы мәселелер аясында Солтүстік теңіз жолы арқылы жаңа бағыттарды пайдалану барған сайын өзекті болуда. Бұл бағыт арқылы жүк тасымалына халықаралық ойыншылардың қызығушылығы артып келеді. «Росатом» СТЖ-ның инфрақұрылымдық операторы ретінде осы бағыттағы рейстерді жыл бойы жүзеге асыру үшін күш-жігерін күшейтіп жатыр.
Мұнай және жалпы логистика нарығы биылғы ақпан айынан бері тұрақсыздыққа ұшырап отыр. Көптеген жеткізілімдер бұғатталған. Баб-эль-Мандеб бұғазы арқылы тасымалдауда да қауіптер бар. 2021 жылы Суэц каналында контейнер тасымалдаушы кеменің қайраңға килігуі туындаған көлік коллапсы әлі ұмытылған жоқ. Осы үдерістердің барлығы жүк жөнелтушілер мен логистикалық компанияларды Еуропа мен Азия арасындағы баламалы тасымал бағыттарын іздеуге мәжбүрлеуде. Нұсқалар қатарында Африканы айналып өту немесе теміржол арқылы құрлықтық бағыттар бар. Сонымен қатар тағы бір бағыт — Солтүстік теңіз жолы.
«Көптеген мемлекеттер мен компаниялар тасымалдың жылдамдығы мен құны туралы ғана емес, дағдарыстар, әскери қақтығыстар және басқа да сыртқы қауіптерге азырақ ұшырайтын көлік бағыттары мен логистикалық тізбектердің қауіпсіздігі мен тұрақтылығы туралы да ойлана бастады. Мұндай шешімдерді Ресей әлемге ұсына алады», — деп мәлімдеді Ресей президенті Владимир Путин биыл сәуір айының басында Санкт-Петербургте өткен алғашқы Халықаралық көлік-логистика форумының (ХКЛФ) қатысушыларына арналған бейнеүндеуінде.
СТЖ-ның басты артықшылығы — Шығыс Азия мен Батыс Еуропа арасындағы бағыттарда жол жүру уақытының қысқалығы: шамамен 20 күн. Салыстыру үшін айтсақ, Суэц арқылы жол 30-35 күнді, ал Африканы айналып өту 40-45 күнді алады.
Бұған дейін СТЖ бойындағы қозғалыстың негізгі мәселесі навигация мерзімінің қысқалығы болатын, алайда соңғы жылдары бұл мәселе шешімін табуда. Биыл Кар теңізіндегі мұз жағдайы өткен жылмен салыстырғанда күрделірек. «Соған қарамастан, СТЖ-ның батыс секторындағы маусымдық навигация іс жүзінде автобус қозғалысы іспеттес кесте бойынша жүзеге асырылуда», — деп «Росатомның» Арктиканы дамыту мәселелері жөніндегі арнайы өкілі Владимир Панов ХКЛФ барысында мәлімдеді.
«Атомфлоттың» атом мұзжарғыштарының жетектеуімен аса ерте және аса кеш мерзімдегі тәжірибелік рейстер жүзеге асырылды. «Біз «Кристоф де Маржери» типіндегі газ тасымалдаушы кемелер мен мұзжарғыштардың тәжірибесі мен мүмкіндіктеріне сүйене отырып, СТЖ шығыс секторындағы навигациялық кезеңді едәуір кеңейттік», — деп СТЖ бойынша кеме қатынасына қатысушылар кеңесінің төрағасы Сергей Франк ХКЛФ барысында мәлімдеді.
«Мы вывели ледоколы на дежурство, чтобы обеспечить безопасное прохождение судов, в том числе неледового класса. Возможно, освоение восточной части СМП и переход на круглогодичную навигацию произойдет даже раньше, чем мы предполагаем», — отметил Владимир Панов.
«Біз кемелердің, соның ішінде мұз класына жатпайтын кемелердің де қауіпсіз өтуін қамтамасыз ету үшін мұзжарғыштарды кезекшілікке шығардық. Мүмкін, СТЖ-ның шығыс бөлігін игеру және жыл бойғы навигацияға көшу біз болжағаннан да ертерек жүзеге асар», — деп атап өтті Владимир Панов.
Сынақ жұмыстары осы жылдың өзінде басталады. «Совкомфлот» 2026 жылы тағы екі Arc7 мұз класты газ тасымалдаушы танкер алады деп үміттенеді, олар бүкіл СТЖ бойымен жыл бойы рейстер орындайтын болады. «Бұл адамзат тарихында алғаш рет орын алады. 2026-2027 жылдардағы навигация кезеңінде жыл бойғы сервисті ұйымдастыру жоспарланып отыр», — деді «Совкомфлот» бас директоры Игорь Тонковидов ХКЛФ барысында. Сергей Франктің пікірінше, 2028-2030 жылдарға қарай СТЖ бойымен жоғары мұз класты кемелер қозғалысының аралығы 12 сағатқа дейін қысқаруы мүмкін.
Жыл бойғы навигацияны мұзжарғыштар қамтамасыз етеді. Қазіргі уақытта Арктикада сегіз атом мұзжарғышы жұмыс істейді. Олардың төртеуі — 22220 жобасы бойынша салынған жаңа әмбебап мұзжарғыштар. Осы жобадағы тағы үш мұзжарғыш («Чукотка», «Ленинград» және «Сталинград») салынып жатыр. Сонымен қатар 10510 жобасының бас мұзжарғышы — «Россия» да салынуда. Ол СТЖ бойымен жыл бойғы навигация үшін арнайы жобаланған және әлемдегі ең қуатты мұзжарғыш болады.
СТЖ-ға халықаралық қызығушылық артып келеді. Қытайлық компаниялар бірнеше жылдан бері контейнерлік рейстер орындап, жүк тасымалы көлемін ұлғайтып келеді. Өткен жылы алғаш рет СТЖ арқылы Қытайдан Батыс Еуропаға транзиттік рейс жүзеге асырылды. Бұл бағытқа Шығыс және Оңтүстік Азияның басқа елдері де үлкен қызығушылық танытуда. Қазіргі уақытта сол елдердің бірімен алғашқы контейнерлік рейсті ұйымдастыру мәселесі пысықталуда, алдын ала жоспар бойынша ол биылғы қыркүйекте жүзеге асуы мүмкін.
Биылғы жүк тасымалы көлемі алдыңғы рекордтардан 15%-ға жоғары, деп хабарлады ХКЛФ барысында «Росатом» бас директоры Алексей Лихачев. Ол сондай-ақ биыл бұл көрсеткіш 40 млн т межесінен асады деген үмітін білдірді.
