«Rosatom» tibbiy izotoplar yetkazib berish sohasida dunyo yetakchilaridan biri hisoblanadi. Bu og‘ir kasalliklarga tashxis qo‘yish va davolash imkonini beruvchi radiofarmatsevtik preparatlarning asosidir. Rossiya davlat korporatsiyasi yadro tibbiyotining boshqa yo‘nalishlarini ham faol rivojlantirmoqda, shuningdek, ushbu sohada xalqaro hamkorlikni qo‘llab-quvvatlamoqda.
Yadro tibbiyoti turli yo‘nalishlarni, jumladan diagnostika va davolash usullarini o‘z ichiga oladi. Bular, masalan, pozitron-emission tomografiya (PET) va bir fotonli emission kompyuter tomografiyasi (OFEKT). PET da bemorga pozitronlar chiqaradigan radiofarmpreparatni yuborib, chiqayotgan gamma-nurlanish qayd etiladi. Bu to‘qimalardagi metabolik jarayonlar intensivligini baholash imkonini beradi. OFEKT esa fotonlar chiqaradigan radiofarmpreparatlar yordamida vizualizatsiya qilish usulidir. Bunday tashxis to‘qima va a’zolardagi funksional o‘zgarishlarni ko‘rsatadi.
Bunday tadqiqotlarni o‘tkazishning zamonaviy yondashuvlari Rossiya, Yaponiya, Hindiston, Braziliya, Saudiya Arabistoni, AQSH va xalqaro tashkilotlar vakillari tomonidan dekabr oyida bo‘lib o‘tgan «Yadro tibbiyoti – 2025» IV kongressida muhokama qilindi. Mutaxassislar uskunalar ishlashining texnik xususiyatlari, natijalarni talqin qilish usullari, tasvirlar sifatini nazorat qilish masalalari haqida ma’ruza qildilar.
Yana bir muhim mavzu yangi radionuklidlardan foydalanish, qo‘llaniladigan radioaktivlik dozalarini individuallashtirish, davolash paytida nojo‘ya ta’sirlarning oldini olish bo‘ldi. Terapiyaning kombinatsiyalangan usullariga, turli soha mutaxassislari o‘rtasidagi hamkorlikka va mutaxassislarni tayyorlashga alohida e’tibor qaratildi.
Kongress prezidenti va N.N. Bloxin nomidagi onkologiya ilmiy markazi FDBM klinik va eksperimental radiologiya ilmiy-tadqiqot instituti bosh direktori Boris Dolgushin bor-neytron qamrab olish terapiyasining o‘ziga xos xususiyatlari haqida so‘zladi. Bu xavfli o‘smalarni davolash usuli bo‘lib, bunda organizmga bor-10 preparati yuboriladi. U saraton hujayralarida to‘planadi, so‘ngra o‘sma neytronlar oqimi bilan nurlantiriladi va ular bor yadrolari tomonidan yutiladi. Natijada saraton hujayrasida mahalliy yadro reaksiyasi sodir bo‘lib, hujayra parchalanadi, biroq sog‘lom to‘qimalarga ta’sir ko‘rsatmaydi.
Markaz «Rosatom» ishtirokida ishlab chiqilayotgan ushbu yangi texnologiyani joriy etishga tayyorlanmoqda.
Konferensiyaning asosiy mavzusi Rossiyada shaxsiylashtirilgan tibbiyotga o‘tish bo‘lib, u har bir bemorning genetik va boshqa xususiyatlarini hisobga olgan holda individual davolash rejasini tuzishga qaratilgan.
Noyabr oyida «Rosatom» Jazoirda yadroviy tibbiyot bo‘yicha seminar o‘tkazdi. Jazoir energetika va qayta tiklanuvchi energiya manbaalari vaziri Murad Ajal mamlakat prezidenti topshirig‘iga ko‘ra, Jazoir hukumati saraton kasalligiga qarshi kurashish va yadroviy tibbiyotni rivojlantirishga katta e’tibor qaratayotganini ta’kidladi. «Rosatom» mutaxassislari davlat korporatsiyasining hayot sifatini yaxshilash va umrni uzaytirish sohasidagi imkoniyatlarini taqdim etdilar: tibbiy izotoplar, radiofarmatsevtik dori vositalari (RFDV) va protezlash sohasidagi yechimlarni, shu jumladan additiv texnologiyalarni qo‘llagan holda yetkazib berish, diagnostika va terapevtik uskunalarni ishlab chiqish va ishlab chiqarish, tibbiy infratuzilma obyektlari va ko‘p funksiyali tibbiy hamda oziq-ovqat mahsulotlarini qayta ishlash markazlarini qurish, kirib keluvchi tibbiy turizm xizmatlarini taklif etdilar.
«Biz ushbu yechimlar bu yerda ham mavjud bo‘lishi uchun jazoirlik hamkorlarimiz bilan hamkorlikni rivojlantirishga tayyormiz», dedi «Rosatom – Yaqin Sharq va Shimoliy Afrika» bosh direktori o‘rinbosari Igor Palamarchuk.
Umuman olganda, «Rosatom» radiofarmatsevtik preparatlar, tibbiy buyumlar yaratish, shuningdek, ko‘p markazli klinik tadqiqotlarni tayyorlashga qaratilgan xalqaro ilmiy-ekspertlik hamkorligini shakllantirishga katta e’tibor qaratmoqda.
«Rosatom»ning yadro tibbiyoti sohasidagi faoliyati to‘liq jarayonni qamrab oladi: tibbiy radionuklidlarni ishlab chiqarishdan tortib, samaradorligi tasdiqlangan hamda xalqaro bozorlarda eng yangi va istiqbolli radiofarmatsevtik yechimlarni joriy etishgacha. Ustuvor yo‘nalishlardan biri tibbiyot izotoplari va radionuklid mahsulotlarini ishlab chiqarish va eksport qilishdir.
«Rosatom» aktiniy-225 asosida radioaktiv preparat tayyorlash texnologiyasini patentladi. Bu izotop alfa-nurlanuvchi bo‘lib, onkologik kasalliklarni davolashda eng istiqbolli hisoblanadi. Dunyoda aktiniy-225 ishlab chiqaruvchi atigi to‘rtta korxona mavjud bo‘lib, ulardan biri «Rosatom»dir.
Rossiyada «Rosatom»da ishlab chiqarilgan radiy-223 izotopi asosidagi «Rakurs (223Ra)» radiofarmpreparat ro‘yxatga olingan. U prostata bezi saratoni bilan og‘rigan bemorlarda radionuklid terapiyasida qo‘llaniladi va boshqa joylashuvdagi o‘smalarda suyaklarning metastatik shikastlanishini davolashda katta istiqbolga ega.
Rossiyada «Rosatom» tomonidan ishlab chiqariladigan lyutetsiy-177 izotopi asosidagi preparat neyroendokrin o‘smalarni davolash uchun qo‘llanildi. Preparat tarkibidagi oktreotid moddasi o‘sma yuzasidagi retseptorlarga ta’sir ko‘rsatadi, lyutetsiy-177 esa o‘smani zararlaydi. Bunday birikma tufayli lyutetsiy-177 organizmga kirib, atrofdagi sog‘lom to‘qimalarga minimal ta’sir ko‘rsatgan holda o‘sma hujayralarini yo‘q qiladi.
«Rosatom»ning yadro tibbiyoti sohasidagi mahsulot va yechimlari Yevropa, Osiyo, Lotin Amerikasi va Yaqin Sharq mamlakatlariga yetkazib berilmoqda. Ular yiliga 2,5 milliondan ortiq bemorga tashxis qo‘yish va davolash uchun ishlatiladi. «Rosatom»ning xalqaro bozordagi raqobatdosh ustunligi keng mahsulotlar ro‘yxatiga ega bo‘lishidir: tibbiy radionuklidlar generatorlari, onkologiya, kardiologiya, nefrologiya va endokrinologiyada qo‘llash uchun tayyor RFP va diagnostika to‘plamlari, shuningdek, ilmiy va amaliy tadqiqotlarda foydalaniladigan radioimmun tahlil mahsulotlari va markalangan birikmalar. Ular asosida «Rosatom» xorijiy hamkorlar uchun aholi turmush sifatini oshirishga qaratilgan kompleks takliflar yaratadi.
