24 наурызда Өзбекстандағы атом электр станциясын салу алаңында құрылыс жұмыстарының ресми басталуына арналған іргетасты дайындау үшін бетон жұмыстары басталды. Сол күні «Росатом» бас директоры Алексей Лихачев пен «Узатом» директоры Азим Ахмедхаджаев Өзбекстанның «Росатоммен» ынтымақтастығын кеңейтетін құжаттарға қол қойды.
Жызақ облысының Фариш ауданындағы алаңда жұмысшылар РИТМ-200Н реакторы бар бірінші энергоблокты тұрғызу үшін бетондық дайындық жұмыстарын бастады: негізін тегістеу, гидрооқшаулау мен жерге тұйықтау жұмыстарын жүргізуде. Бұл кезеңде шамамен 900 текше метр бетон төселеді. Бұған дейін «Узатом» РИТМ-200Н реакторлық қондырғылары бар екі энергоблокты орналастыру үшін алаңды пайдалануға рұқсат алған болатын. Биыл ядролық арал ғимараттарының іргетас тақтасының негізіне алғашқы бетон құю жоспарлануда. Сонымен қатар реакторды дайындау жұмыстары қатар жүргізілуде.
Өзбекстандағы АЭС әлемде алғаш рет бір алаңда екі түрлі типтегі блоктар орналастырылатын станция болады: ВВЭР-1000 реакторлары бар әрқайсысы 1000 МВт болатын екі блок және РИТМ-200Н реакторлары бар әрқайсысы 55 МВт болатын тағы екі блок. Бұл конфигурация АЭС салу жөніндегі келісімшартқа қосымша келісімде бекітілген. Оған дайындық бетон жұмыстары басталған күні «Росатом» бас директоры Алексей Лихачев пен «Узатом» директоры Азим Ахмедхаджаев қол қойды.
Толық қуатта төрт блок жылына шамамен 17,2 млрд кВт·сағ электр энергиясын өндіреді, бұл Өзбекстанның жалпы энергия тұтынуының 14 % дейін қамтамасыз етеді. Бұл елдің ірі қалалары — Ташкент, Самарқанд және Бұхараны электр энергиясымен қамтамасыз етуге дерлік жеткілікті. Әртүрлі қуаттағы блоктардың үйлесімі базалық және ең жоғарғы жүктемені қамтамасыз етеді. Ортақ станциялық инфрақұрылым капиталдық және пайдалану шығындарын азайтады.
Сондай-ақ Алексей Лихачев пен Азим Ахмедхаджаев атом энергетикасы және ілеспе салалардағы ынтымақтастық жөніндегі жол картасына қол қойды. Оған АЭС салу кезіндегі тараптардың негізгі қауымдасу бағыттары кірді: кадрлар даярлау, станция маңында атом қаласын құру және халықты заманауи ядролық технологиялар туралы ақпараттандыру. Сол күні екі елдің президенттері телефон арқылы АЭС құрылысы мәселесін талқылады.
«Росатом» тек АЭС маңында жайлы әрі заманауи қала салуды ғана емес, оны ядролық медицина, материалтану, иондаушы сәулелену арқылы тұқымдық материал мен азық-түлікті, медициналық бұйымдарды өңдеу және басқа да бағыттарды дамыту орталығы ретінде ғылым қалашығына айналдыруды ұсынады. Иондаушы өңдеу бойынша көпфункционалды орталықтарды құру жөніндегі ынтымақтастық туралы меморандум 2025 жылғы маусымда қол қойылды.
Өзбекстан «Росатоммен» әртүрлі бағыттар бойынша ұзақ уақыттан бері ынтымақтастықта. 2019 жылы Ташкентте «Росатомның» базалық жоғары оқу орны болып табылатын МИФИ филиалы жұмысын бастады, ал биыл Өзбекстаннан келген мамандар «Росатом» Техникалық академиясында алғашқы тағылымдамадан өтті. Мемлекеттік корпорацияның отын дивизионы Өзбекстан Ғылым академиясының Ядролық физика институтының зерттеу реакторын отынмен қамтамасыз етеді. Тараптар ядролық нысандарды пайдаланудан шығару және радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу саласында да ынтымақтастық жүргізуде. Сонымен қатар, институт «Росатом» Димитровградта салып жатқан төртінші буындағы көп мақсатты зерттеу реакторы КЖЗР базасындағы консорциумға қосылды.
Қуаты 1000 МВт болатын ВВЭР-1000 реакторлық қондырғылары Ресейде және бірқатар шет елдерде сәтті жұмыс істеп тұр. Қытайдағы «Тяньвань» АЭС пайдалануға берілген төрт энергоблогы бірқатар көрсеткіштер бойынша бірнеше рет әлемдегі ең қауіпсіз нысандар ретінде танылды. Үндістандағы «Куданкулам» АЭС ВВЭР-1000 реакторлары бар алғашқы екі энергоблогы елдің энергетикалық жүйесіне қазірдің өзінде 100 млрд кВт·сағ электр энергиясын беріп, жобалық көрсеткіштен жоғары тиімділікті көрсетті.
РИТМ-200Н реакторлық қондырғысы атомдық мұзжарғыштар, жүзбелі атом энергетикалық блоктары және шағын қуатты жерүсті атом станциялары үшін әзірленетін РИТМ-200 реакторлық қондырғылары «отбасының» бір бөлігі болып табылады. РИТМ-200 реакторлық қондырғысында ықшам өлшемді интегралды бу генерациялайтын блок, энергия ресурсы ұлғайтылған инновациялық белсенді аймақ және жылуалмасу беті ықшам бу генераторы қолданылған. Қалыпты пайдалану жүйелері мен қауіпсіздік жүйелерінің құрылымы қазіргі заманғы қауіпсіздік, өзін-өзі қорғау және экологиялық талаптарға сәйкес келеді, техникалық қызмет көрсетудің қолайлылығын және қондырғының басқа да тұтынушылық қасиеттерін қамтамасыз етеді.
