Biyoekonomik teknolojiler, Rosatom’un geliştirdiği yeni iş alanları arasında yer alıyor. Rosatom, bu alandaki başarılarını mart ayında düzenlenen Gelecek Teknolojileri Forumu’nda (GTF) sergiledi. Sergilenen ürünler arasında su arıtma çözümleri, yapay kalp kapakçığı, enerji tesislerinin modelleri ve diğer gelişmeler yer aldı.
Geçen yıl, Rosatom’un biyofabrikatöründe yetiştirilen bir kan damarının nakledildiği Zayats (yabani tavşan) adlı bir tavşan, GTF’de büyük yankı uyandırmıştı. Tavşan bu yılki foruma getirilmedi, ancak Rosatom Genel Müdürü Aleksey Likhachev, sergiyi gezerken Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’e Zayats’ın “hayatta, sağlıklı olduğunu ve bir kız arkadaş bulduğunu” söyledi.
İki forum arasındaki bir yıllık süreçte, şirketin bilim insanları insan kalp kapakçığı gibi damar eşdeğerlerinden daha karmaşık organlar üretmeyi başardılar. Bir sonraki adım ise fonksiyonel sistemlere geçmek. Bu yılın mart ayında Rusya, doku ve organ eşdeğerlerinin 3 boyutlu biyobaskısını düzenleyen ilk ulusal standardını kabul etti. 1 Eylül 2026’da yürürlüğe girecek bu belge, modern biyotıbbın en umut vadeden alanlarından birinin hızla ilerlemesinin temelini oluşturacak.
Rosatom’un insan sağlığını iyileştirmeyi amaçlayan bir diğer gelişmesi de tıbbi izotop üretimi için bir siklotrondur. Bu siklotron, Rosatom RDS ile birlikte Efremov Elektrofiziksel Cihaz Araştırma Enstitüsü’nde (NIIEFA) geliştiriliyor. Siklotronun 3 boyutlu modeli GTF fuarında sergilendi. 2030 yılına kadar, Rusya’daki bölgesel kliniklere birkaç siklotronun teslim edilmesi planlanıyor.
Bu arada, nükleer bataryalar kalp pilleri ve benzeri cihazlarda etkili bir şekilde kullanılabilir.
Rosatom, çevreyi korumak için biyogaz bazlı enerji çözümleri geliştiriyor. Örneğin, GTF’deki standı, biyogazla ısıtılan seralarda yetiştirilen çiçeklerle süslenmişti. Bu biyogaz, Rosatom tarafından 2021 yılında ıslah edilen Çelyabinsk şehir çöp sahasından toplanıyor. Bugün, eski çöp sahasının bulunduğu yerde temiz bir tepe yükseliyor. Zararlı atmosferik emisyonlar ve Miass Nehri’ne dökülen atık sular artık yok.
Bir diğer gelişme ise biyolojik atıklarla çalışan enerji santrallerini kapsıyor. Bu tür bir santral Kazakistan’da inşa ediliyor. Tesis şu şekilde çalışıyor: Organik atıklar (kümes hayvanı gübresi, hayvan gübresi vb.) tanklara yükleniyor ve burada mikroorganizmalar tarafından işleniyor. Elde edilen biyogaz elektrik ve ısı üretmek için kullanılıyor. İşlemden sonra kalan katı kalıntı ise değerli bir gübre işlevi görüyor.
Rosatom, GTF’de, Leningrad Bölgesi’ndeki tehlikeli bir eski atık sahası olan Krasny Bor çöp sahasının ıslahı projesinin ara sonuçlarını sundu. Burada kurulan 13 aşamalı bir sistem, suyu balıkçılık kalitesi standartlarına uygun şekilde arıtıyor. Forumda, Krasny Bor’dan arıtılmış suyu alan Tosna nehrindeki canlı sazan balıkları sergilendi. Aleksey Likhachev, “Bu, suyun doğal ekosistemlerin daha da geliştirilmesi için gerçekten uygun olduğunu kanıtlıyor” dedi.
Büyük veri işleme, biyoekonomi dahil olmak üzere gelişmiş çözümlerin önemli bir bileşenidir. En yaygın araçlardan biri sinir ağlarıdır. Fotonik teknolojiler kullanılarak devasa enerji tüketimleri azaltılarak daha ekonomik hale getirilebilirler. Sarov’daki Rusya Federal Nükleer Merkezi’ndeki araştırmacılar tam olarak bunun üzerinde çalışıyorlar. Örneğin, 15 NVIDIA grafik işlem birimi görüntü tanıma için yaklaşık 10 kW enerji tüketirken, bir fotonik yardımcı işlemci yalnızca yaklaşık 120 W enerji tüketiyor.
