Küçük modüler reaktörler (SMR), Rosatom’un amiral gemisi projelerinden biridir. Bu durum şaşırtıcı değildir; çünkü Rus nükleer şirketi, tarihte yüzer nükleer güç santrali inşa eden ilk ve şu ana kadar tek şirkettir. Ve elbette, bu Rosatom’un tek SMR projesi değildir. Rus küçük modüler reaktörleri hakkındaki bilginizi test edelim.
1. Dünyadaki tek faal yüzer nükleer güç santralinin (FNPP) adı nedir?
a) Arktika
b) Sevmorput
c) Akademik Lomonosov
d) Arctic Circle
e) North Wind
2. Bu FNPP’de hangi tip reaktör kuruludur?
a) VVER 1000
b) RBMK-1000
c) BN-800
d) KLT-40S
e) RITM-200
3. Bu FNPP’de bulunan iki reaktörün nominal elektrik gücü nedir?
a) 30 MW
b) 50 MW
c) 70 MW
d) 85 MW
e) 100 MW
4. Rosatom tarafından şu anda geliştirilmekte olan 10 MW’lık reaktör santralinin adında hangi coğrafi terim kullanılmaktadır?
a) Resif
b) Kıta Sahanlığı
c) Ada
d) Sahil
e) Burun
5. Rosatom’un amiral gemisi küçük modüler reaktörü RITM-200’dür. Bu reaktörler hâlihazırda 400’den fazla reaktör-yıl işletme deneyimini nerede biriktirmiştir?
a) Araştırma merkezlerinde
b) Nükleer denizaltılarda
c) Bilibino Nükleer Güç Santrali’nde
d) En yeni nükleer buz kıranlarda
e) Henüz bu kadar uzun süreli deneyim elde edilmedi
6. Rosatom, Özbekistan’da kaç adet RITM-200N reaktör ünitesi inşa edecek?
a) 2
b) 3
c) 4
d) 0
e) 8
7. Yüzer güç üniteleri için tasarlanan RITM-200S reaktörlerinin yakıt yenileme işlemi ne sıklıkla gereklidir?
a) Her yıl
b) Her 2 yılda bir
c) Her 3 yılda bir
d) Her 5 yılda bir
e) Her 10 yılda bir
8. Aşağıdaki soğutuculardan hangisi Rosatom tarafından geliştirilen SMR tasarımlarında değerlendirilmemektedir?
a) Ağır su
b) Kurşun-bizmut
c) Helyum
d) Hafif su
e) Kurşun
9. UAEA’nın küçük modüler reaktör sınıflandırmasına giren BREST-OD-300 projesinde hangi tip reaktör kullanılmaktadır?
a) Basınçlı su reaktörü (PWR/VVER)
b) Kaynar su reaktörü (BWR)
c) Yüksek sıcaklıklı gaz soğutmalı reaktör (HTGR)
d) Sodyum soğutmalı hızlı nötron reaktörü
e) Kurşun soğutmalı hızlı nötron reaktörü
10. SMR’lerin, izole ve ulaşılması zor bölgelerdeki tüketiciler için özellikle önemli olan avantajı hangisidir?
a) Yüksek derecede fabrika ön üretimi
b) Kompakt yapı
c) Sıfır emisyon
d) İklim ve hava koşullarındaki dalgalanmalara karşı kararlı üretim ve dayanıklılık
e) Yukarıdakilerin hepsi
Doğru cevaplar:
1. Akademik Lomonosov. Akademik Lomonosov, dünyadaki tek faal yüzer nükleer güç santralidir. Santral, Rusya’nın en kuzeydeki şehri olan ve Kuzey Kutup Dairesi’nin üzerinde, sürekli donmuş toprak bölgesinde yer alan Pevek limanına demirlenmiştir. Adını büyük Rus bilim insanı Akademisyen Mihail Lomonosov’dan alan santral, ilk kez 19 Aralık 2019 tarihinde şebekeye bağlandı.
2. KLT-40S. Akademik Lomonosov gemisinde iki adet KLT-40S basınçlı su reaktörü kuruludur. Bu reaktörler, Sevmorput LASH taşıyıcısında kullanılan KLT reaktör hattının ve Taimyr ile Vaigach nükleer buz kıranlarında kurulu KLT-40M reaktörlerinin devamı ve gelişmiş versiyonunu temsil etmektedir.
3. 70 MW. Nominal koşullar altında iki KLT-40S reaktörü, kara şebekesine 70 MW elektrik ve bölgesel su ısıtması için saatte 50 Gcal’e kadar termal enerji sağlayabilmektedir. Bu miktar, yaklaşık 100.000 kişilik bir nüfusa elektrik sağlamak için yeterlidir.
4. Kıta sahanlığı. Rosatom, uzak bölgeler, açık deniz platformları ve kıyı tesislerine enerji sağlamak amacıyla tasarlanan küçük modüler reaktör santrali Shelf-M tasarımını (yaklaşık 10 MW) geliştiriyor.
5. En yeni nükleer enerjiyle çalışan buz kıranlarda. En yeni Proje 22220 nükleer buz kıranlarının tamamı RITM-200 reaktörleriyle donatılmıştır. Bu reaktörlerin tasarımı, yaşam döngüsünün her aşamasında yüksek verimlilik ve güvenlik sağladığını kanıtlamıştır.
6. İki ünite. Bu yılın mart ayında Rosatom ve Uzatom, ülkenin ilk nükleer güç santrali için yeni entegre yapılandırmayı içeren sözleşme ek protokolünü imzaladı. Santral; VVER-1000 reaktörlerine sahip iki büyük güç ünitesi ile her biri 55 MW kapasiteye sahip RITM-200N reaktörlü iki küçük modüler reaktör (SMR) ünitesinden oluşacaktır. Nükleer santral tam kapasiteyle çalıştığında yılda yaklaşık 17,2 milyar kWh elektrik üretecek ve Özbekistan’ın toplam elektrik tüketiminin %14’üne kadarını karşılayacaktır.
7. Her beş yılda bir. Reaktör, yakıt yenilemesi olmadan beş yıla kadar çalışabilecek. Santral sahasında nükleer yakıt işlemleri planlanmamaktadır; tüm bu işlemler uzmanlaşmış bir tesiste gerçekleştirilecektir.
8. Ağır su. Rosatom; hafif su, kurşun, kurşun-bizmut ve helyumu soğutucu olarak kullanan SMR’ler geliştirmektedir ancak ağır su kullanılmamaktadır.
9. Kurşun soğutmalı hızlı nötron reaktörü. BREST-OD-300, birincil soğutucu olarak kurşun kullanan yenilikçi bir hızlı nötron reaktörüdür. Tasarım, içsel güvenlik konseptini ve kapalı nükleer yakıt döngüsünü uygulamaktadır.
10. Yukarıdakilerin hepsi. SMR’ler, geleneksel nükleer santrallere kıyasla çeşitli önemli avantajlar sunar: yüksek düzeyde fabrika ön üretimi, kompakt yapı, zararlı atmosferik emisyonların olmaması ve istikrarlı enerji arzı. Bu tür santrallerde enerji üretimi iklime veya mevsime bağlı değildir.
